011 - Is het beter ONRECHT te lijden dan RECHT te doen?

Wat bijdraagt aan de scheefgroei die er in kerken ontstaan is, door eenzijdig nadruk te leggen op de vergeving van zonden en daarbij de genezing van slachtoffers van zondaars te veronachtzamen (zie mijn vorige column, is het idee dat het beter is “onrecht te lijden dan onrecht te doen”. Want dat is wat dan vaak tegen slachtoffers gezegd wordt.

Deze uitdrukking komt echter oorspronkelijk bij Plato (427-347 v. Chr) vandaan waar hij deze stelling in zijn boek Gorgias bespreekt. Ook Tullius Cicero (106-43 v.C), een Romeins staatsman en schrijver, hanteert/citeert deze uitspraak. Met andere woorden: dit was een bekend onderwerp afkomstig uit de Griekse filosofie.

In de bijbel kom je de letterlijke uitspraak zo niet tegen. Wel hint Paulus ernaar als hij te horen heeft gekregen dat leden van de christelijke gemeenschap in Korinthe, Griekenland elkaar voor de Romeinse rechtbank slepen: “Het is al treurig genoeg dat er rechtsgeschillen bij u voorkomen. Waarom lijdt u niet liever onrecht? Waarom laat u zich niet liever benadelen? In plaats daarvan begaat u zelf onrecht en benadeelt u anderen, en dan nog wel broeders en zusters” (1 Korinthe 6:7-8).
En Petrus schrijft onder andere aan christenen die vervolgd worden: “Het is beter te lijden, indien God dat wil, omdat men goed doet dan omdat men kwaad doet” (1 Petrus 3:17). En iets vergelijkbaars over slaven die mishandeld worden: “Het is een blijk van genade als iemand, doordat zijn aandacht op God gericht is, in staat is onverdiend leed te verdragen” (1 Petrus 2:18-23).

Keurt Petrus hiermee christenvervolging en slavernij goed? Geenszins! Petrus beschrijft hier hoe je je rechtvaardig moet gedragen in een onrechtvaardige situatie waar je verder helemaal NIETS aan kan doen om het te veranderen. En de basishouding van christenen is dan: verval niet zelf ook tot het doen van onrecht en doe goed als anderen jou slecht aandoen. Waarin Jezus ons is voorgegaan om Hem na te volgen, Die onze Trooster, Redder en Genezer is in zulke situaties. 

En toch kan deze uitspraak uit de Griekse filosofie een dodelijk eigen leven gaan lijden in christelijke kring. Namelijk als het uit zijn verband (van christenvervolging en slavenmishandeling of kibbelende gemeenteleden) wordt gehaald en overgeplaatst wordt naar situaties waar respectievelijk WEL iets aan gedaan kan worden en die NIET pietluttig zijn.

Zeg maar eens tegen een slachtoffer van kindermisbruik door een dominee of pastoor: het is beter onrecht te lijden...
Of zeg het eens tegen de gemeente die een oplichter als oudste in hun midden heeft, die iedereen geld afhandig maakt.
Zie je? Dan gaan je tenen zo krom staan in je schoenen dat alle naden losspringen!

Waarom? Omdat in deze situatie (een lid van) de kerk de veroorzaker is van het onrecht en niet het slachtoffer ervan. Twee slachtoffers mogen tegen elkaar zeggen: en toch zullen we hem niet vermoorden, want het is beter onrecht te lijden dan het te doen. Maar een (kerkelijke) dader mag deze woorden nooit in de mond nemen. En de mensen om hem heen, die iets aan de situatie zouden kunnen doen, dus ook niet.

Ook Paulus liet zich niet zomaar allerlei ellende welgevallen. In Handelingen 16:37-39 roept Paulus de stadsbestuurders van Filippi publiekelijk ter verantwoording en eist zuivering van hun naam op basis van het Romeins recht, nadat zij zonder proces en onterecht gegeseld en in de gevangenis geworpen waren.
Laten we daarom maar een ander christelijk principe toevoegen:

Het is beter onrecht te voorkomen, een halt toe te roepen, te bestrijden en in te perken, dan het lijdzaam te ondergaan.

Waarom? Omdat de halve waarheid van alle zonden maar onmiddellijk vergeven en het eenzijdige, uit zijn verband gerukte het is beter onrecht te lijden, een dodelijke combinatie is, die tot scheefgroei kan lijden en misbruikt kan worden.
Want het leidt ertoe dat we ERNSTIGE situaties waar we WEL iets aan kunnen doen, maar op hun beloop laten gaan. We vergeten dan recht te doen.

Dan wordt het: het is beter onrecht te lijden, dan RECHT te doen. En dat kan gewoon niet waar zijn!

 

Zo, dat moest ik even kwijt.

010 - Dat Jezus voor onze zonden gestorven is, is slechts een halve waarheid.

Dat Jezus voor onze zonden gestorven is, wordt door veel christenen als de kern van het evangelie beschouwd. Maar het is slechts een halve waarheid.
Laat me je eens deze vraag stellen: waarom moest Jezus lijden? Ik bedoel... was zijn sterven niet genoeg dan? Had hij niet gewoon kunnen sterven voor onze zonden en dat was het dan? Waarom moest hij lijden? Want dat is wat Jezus nadrukkelijk en bij herhaling zegt (Markus 8:31, 9:12, Mattheüs 16:21, 17:12, Lukas 9:22, 17:25, 24:46).

Het antwoord is te vinden in 1 Petrus 2:24b: door Zijn striemen bent u genezen. Dit is een citaat van Jesaja 53:4-5, waar dit thema uitgebreider verwoord wordt.

4 Voorwaar, onze ziekten heeft Híj op Zich genomen,
onze smarten heeft Hij gedragen.
Wíj hielden Hem echter voor een geplaagde,
door God geslagen en verdrukt.
5 maar Hij is om onze overtredingen verwond,
om onze ongerechtigheden verbrijzeld.
De straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem,
en door Zijn striemen is er voor ons genezing gekomen

Daar zien we dat het ‘sterven om onze zonden’ slechts een onderdeel is van een groter geheel. Hij heeft ook onze smarten gedragen en zijn lijden was er met het oog op onze (innerlijke) genezing. Dat heeft te maken met het feit dat er niet alleen maar zondaars op deze wereld rondlopen. Er zijn ook (onschuldige) slachtoffers van deze zondaars. Zoals Jezus gestorven is voor de zonden die GEDAAN zijn, zo heeft Jezus geleden voor de zonden die AANGEDAAN zijn.

Er is een creditzijde en een debetzijde aan de zonde. De zondaar neemt iets af (credit) van het slachtoffer, die beschadigt achterblijft (debet). Hoe kan God de zondaar vergeven maar het slachtoffer verder hulpeloos achterlaten?

Laat ik dit zo vergelijken. Stel dat mijn zoon 100 euro afgepakt heeft van mijn dochter en het al uitgegeven heeft. Als ik hem simpelweg vergeef, dan blijft mijn dochter berooid achter. Zij is daar niet mee geholpen. Met andere woorden, ik kan ALLEEN maar vergeven, als ik zelf de schuld betaal. Ik moet mijn dochter 100 euro geven.
Maar zelfs dan is het nog niet eerlijk, want mijn zoon heeft dan nog steeds die honderd euro gehad en mijn dochter heeft (-100 + 100 =) netto nul. Ik zou hen eigenlijk allebei 100 euro moeten geven en dan zou mijn zoon zijn zojuist verkregen 100 euro meteen aan zijn zus terug moeten geven. Dan staan ze pas weer gelijk. Of ik moet de zoon iets anders afnemen ter waarde van 100 euro, of het inhouden op zijn zakgeld en het voorschieten aan mijn dochter. Alleen dan wordt er aan beiden recht gedaan.

En daarom heeft Jezus geleden voor de genezing van slachtoffers. Net zoals daders - als zij oprecht berouw hebben - voor vergeving naar Jezus mogen gaan, zo mogen slachtoffers voor genezing naar Jezus gaan. Het lijden van Jezus kwam zelfs vóór Zijn dood. Eerst de slachtoffers genezen, dan pas de daders vergeven.

De kerk heeft in zijn algemeenheid zo enorm de nadruk gelegd heeft op de vergeving van zonden, dat zij de slachtoffers onjuist en onrechtvaardig behandeld hebben. Neem bijvoorbeeld die allerkwalijkste zaak van kindermisbruik. Onmiddellijk nadat zoiets geconstateerd wordt, wordt de daders de hand boven het hoofd gehouden, want wij moeten hen nu eenmaal vergeven en er is geen zonde zo groot dat die niet vergeven kan worden. Binnen de Katholieke kerk heeft deze opstelling (in combinatie met het celibaat) tot enorme wantoestanden geleidt zoals we allemaal weten, maar ook protestantse kerken hebben geworsteld met hoe hiermee om te gaan en ook wij concentreren ons hoofdzakelijk op (vergeving van) de dader en sturen het slachtoffer vaak met een kluitje in het riet door te zeggen dat er niets anders opzit dan de dader ook maar te vergeven.

Paulus was heel anders als het ging om dit soort grove zonden. Zo iemand moest de kerk uitgeschopt worden (1 Korinthe 5:1-13). Slachtoffers moeten in de kerk met hun pijn naar Jezus kunnen gaan om genezing te vinden, zonder dat daders daar vrijelijk rondlopen en wonden openrijten. Een christen die op zo’n manier zondigt, moet buitengesloten worden, want hij heeft het evangelie gewoon nog niet begrepen. Pas met toestemming van het slachtoffer, als het slachtoffer genezen is en de dader aantoonbaar berouw heeft en zijn gedrag door de kracht van God veranderd is, mag zo iemand terugkomen.

Door de helft van het evangelie - dat is de genezing van slachtoffers - te negeren, maken we van de kerk een veilige plek voor daders in plaats van dat het een veilige plek voor slachtoffers is. En een halve waarheid wordt dan een hele leugen.

 

Zo, dat moest ik even kwijt.