075 - Petrus’ geheime missie in Antiochië: het echte verhaal achter het Evangelie van Markus?

Iedereen erkent eigenlijk wel dat Markus het oudste of vroegste verslag van Jezus’ leven is, al was het alleen al omdat Mattheüs en Lucas zijn materiaal gebruikt hebben en dus later kwamen. Eusebius (325 nChr. Kerkgeschiedenis 3.39.15) citeert Papias, bisschop van Hiërapolis (ca. 110 nChr.) die zegt dat Markus de “tolk” (hermeneutes) was van Petrus, en diens prediking opschreef zoals hij zich dat herinnerde. Eusebius citeert ook (in Kerkgeschiedenis 6.14.6) Clemens van Alexandrië (ca. 150-215 nChr.) als hij zegt dat Markus het evangelie in Rome schreef op verzoek van Petrus’ toehoorders.

Daar zijn twee problemen mee. Ten eerste spreken de kerkvaders elkaar nog wel eens tegen, dus je moet hun geschriften wel serieus nemen, maar niet zomaar verabsoluteren als ze driehonderd jaar later iets zeggen. Ten tweede is de tijd dat Petrus in Rome werkzaam zou zijn enorm kort. Hij zou tijdens de vervolging onder Nero, na de brand in Rome (64 nChr.) vermoord zijn net zoals Paulus. Handelingen en de latere Timotheüs-brieven zeggen niets over Petrus die te Rome werkzaam zou zijn, terwijl Paulus in 2 Timotheüs zijn naderende dood al aan voelt komen.
Maar wat zou kunnen, is dat Markus al veel eerder zijn evangelie geschreven en verspreid heeft in Griekenland en dat hij, in Rome aangekomen¹, voor de Romeinen ook een kopie gemaakt heeft met kleinere toevoegingen en updates. Er staan namelijk hier en daar aanvullingen in Markus die Mattheüs en Lukas niet overgenomen hebben in omringende gedeeltes die zij wel gekopieerd hebben.²
Daarmee ontstaat de vraag: wanneer zou Markus (met Petrus) zijn eerste versie al hebben kunnen schrijven dan?

Punt is dat Petrus op mysterieuze wijze verdwijnt in Handelingen 12, nadat hij op wonderbaarlijke wijze bevrijd is uit de gevangenis omdat Herodes hem wilde doden. 12:17 zegt: “En hij ging naar buiten en reisde naar een andere plaats.” Petrus verlaat Jeruzalem, maar Lukas gaat niet vertellen waar naar toe, want dan kon Petrus daar ook wel eens opgepakt gaan worden.³ Wel vertelt hij (in 12:25) dat Barnabas en Saulus Markus(!) meenemen naar Antiochië. Dat was de centrale hub van waaruit het evangelie naar de rest van het Romeinse Rijk uitwaaierde (Handelingen 12:25-26), vooral ook onder niet-Joden.

Gelukkig voor ons verklapt Paulus later terloops in de Galatenbrief (2:11) dat Petrus OOK in Antiochië was! Er was zelfs een wederzijdse erkenning tussen Petrus en Paulus dat Petrus zijn bediening onder de Joden had en Paulus onder de niet-Joden (2:7). En Petrus “at daar met de heidenen” (vers 12), terwijl Petrus geen Grieks sprak volgens Papias. Maar ja wacht, Markus was toch ook in Antiochië...⁴ Zou Petrus als hij in Antiochië is, dan ook niet (s)preken voor die grote groep geïnteresseerden? Zoals hij altijd en overal deed? Met Markus als tolk? Natuurlijk wel.⁵

Het was Petrus inmiddels (door zijn visioen en wat er met Cornelius gebeurde) overduidelijk dat God wil dat hij met de sleutels die Jezus hem gegeven heeft⁶, de deuren van het Koninkrijk van God opent voor de niet-Joden. Maar hoe moeten zij horen van Jezus? Al de Israëlieten kenden Jezus wel, want Hij had drieënhalf jaar publiekelijk opgetreden in het land en het was niet niks wat er allemaal gebeurd was. Het land liep vol met ooggetuigen en mensen kwamen dan ook met duizenden tegelijk tot geloof. Maar de Grieken en Romeinen kenden die verhalen alleen maar van horen zeggen. Echter... in Antiochië konden mensen rechtstreeks van de eerste apostel van Jezus horen wat Hij gezegd en gedaan had! Met een tolk erbij weliswaar en onder de radar⁷, maar goed.

Dus wat is er nu meer voor de hand liggend dan dat de gelovigen in Antiochië - net zoals ze in Rome deden volgens Clemens - Markus vroegen of hij de Woorden en gebeurtenissen van Jezus op wilde schrijven voor hen? Of denk je dat Petrus dat zelf niet ook al wel kon bedenken?
Of wat dacht je van Paulus? Zou hij niet Petrus en Markus vragen om een verslag in het Grieks te schrijven van de dingen waar hij zelf niet een directe getuige van was, welke hij zou kunnen gebruiken in zijn missie onder de niet-Joden? Hoe moeten zij het anders horen en geloven?
Zou dat ook de reden zijn, waarom Markus meeging op zijn reizen? Als scriba om voor elke nieuwe gemeente kopieën te maken? Zou Lukas daarom Markus ook telkens weer genoemd hebben, omdat hij zo’n belangrijke rol vervulde?
En waarom schrijft Petrus in zijn eerste brief (5:12) dat hij met maar weinig woorden schrijft? Hallo, je bent apostel en kroongetuige! We willen niet weinig woorden van je horen, we willen ALLES van je horen. Oh maar wacht, al dat andere had Markus al geschreven en hij hoefde alleen maar een persoonlijke brief met bemoedigingen ernaast te schrijven en mee te geven.⁸

 

Zie je hoe alle puzzelstukjes in elkaar vallen?

---

¹             Volgens 2 Timotheüs 4:11 was Markus inderdaad met Paulus in Rome.

²             De passages in Markus 4:13, 4:38, 7:31-37, 8:22-26 ontbreken in Matteüs en Lucas, ondanks dat zij de omliggende teksten wel overnamen. Dat kan wijzen op het bestaan van een oudere versie van Markus die Mattheüs en Lukas tot hun beschikking hadden, waar de kernverhalen (gelijkenissen, wonderen, kruisiging) wel in stonden, maar die de specifieke details en wonderverhalen mistte, die Markus later toevoegde, mogelijk in Rome. Ook zijn er zogeheten korte en lange eindes (Markus 16:9-20), met extra verzen over Jezus’ verschijningen en opdracht aan de discipelen. Dat ondersteunt het idee dat er meerdere versies van Markus in omloop waren en dat Markus kleine wijzigingen aan zijn verslag toegevoegd kan hebben in de loop van de tijd.

³             Wat een indicatie is dat Lucas dit al opgetekend zal hebben, terwijl het gevaar voor Petrus nog bestond. Dat is in ieder geval dus nog tijdens zijn leven.

⁴             Petrus en Markus waren heel close. Hij kende hem al als de zoon van Maria, in wiens huis zij verbleven toen hij bevrijd werd uit de gevangenis. In 1 Petrus 5:13 noemt Petrus hem zelfs ‘zijn zoon’.

⁵             Paulus schrijft verder in 1 Korintiërs 9:5 dat Petrus (Kefas) samen met zijn vrouw is. Dus het lijkt erop dat Petrus zich voor langere tijd gevestigd had in Antiochië. Wat niet uitsluit dat hij daarbij ook andere plekken bezocht kan hebben natuurlijk.

⁶             Zie Matteüs 16:19.

⁷             In 1 Petrus 5:13 schrijft Petrus dat zij ‘in Babylon’ zijn om dus niet de locatie te verraden van waar zij zich bevinden: Antiochië.

⁸             Petrus schrijft typisch aan de regio’s Pontus, Galatië, Kappadocië, Asia en Bithynië (1 Petrus 1:1). Dat zijn de eerste regio’s ten Noorden van Antiochië. Dat betekent dat deze brief in de beginfase van de verspreiding over het Romeinse Rijk geschreven moet zijn, toen Paulus en anderen nog niet in Macedonië, Achaje of Rome waren geweest. De vervolging waar Petrus over schrijft is die van de Joodse leiders en Herodes, waarvoor hijzelf op een onderduikadres moest zitten. In 1 Petrus 5:13 noemt Petrus Markus zijn zoon. Een sterkere aanbeveling voor het Evangelie dat Markus geschreven had - zonder te zeggen dat hij het geschreven had - is er niet. 

074 - Hoe vierendertig toelichtingen in Genesis het gebruik van oude bronnen laat zien.

Er staan vele zogeheten anachronismen in Genesis. Dat zijn vermeldingen die niet passen bij de tijd waarover geschreven wordt. Zie de volledige lijst hierachteraan. Voor bijbel-critici is dat een reden om te beargumenteren dat Genesis pas in veel latere tijd is opgeschreven, toen deze vermeldingen pas actueel waren. We kunnen ze niet allemaal bespreken in een blog, maar laat ik er twee opvallende uitpikken, die uitstekend laten zien wat er aan de hand moet zijn.

Hebron
Op drie plekken (23:2,19 en 35:27) wordt de toelichting gegeven dat de stad Kirjat-Arba nu Hebron heet. Jozua 11:21 vertelt hoe Jozua ‘Hebron’ veroverde en verderop vinden we ook precies dit soort aanvullingen (14:15, 15:13, 20:7, 21:11). In Jozua 14:15 en 15:13 wordt de stad aan Kaleb gegeven, en er wordt bij uitgelegd dat de stad vroeger Kirjath-Arba heette omdat Arba een groot man was onder de Enakieten en hij de vader van Enak was, de voorvader van de Enakieten.
Kirjath-Arba betekent letterlijk “de stad van Arba”, terwijl het woord Hebron een Hebreeuwse naam is. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de Enakieten de naam van de stad van hun voorvader en held ooit een keer een Hebreeuwse naam gegeven zullen hebben, zeker omdat ze Jozua tegenstreefden (Jozua 10). De naamsverandering zal daarom plaatsgevonden hebben bij/met/na de verovering door Jozua en de toewijzing aan Kaleb. David werd later in Hebron tot koning wordt gezalfd over Juda (2 Samuël 2:1-4) en vanaf dat moment heeft de stad pas echt een centrale rol in de Israëlische geschiedenis.
Met andere woorden: de naam Kirjath-Arba was de naam van de stad in de tijd van de aartsvaders. De naam Hebron kwam pas in gebruik na de verovering en werd pas echt relevant nadat David koning werd. Dat betekent dat de Hebron-toelichtingen ook pas na Jozua of zelfs met of na David geschreven zijn.

De nazaten van Ezau
Genesis 36 betreft de afstammings- en koningenlijst van Ezau/Edom. De tekst in Genesis 36:31 “voordat er een koning over de Israëlieten regeerde” is overduidelijk een commentaar dat pas geschreven kan zijn nadat er koningen van Israël waren. Dus op zijn vroegst vanaf David. Maar ook voor de Edomitische koningen zelf tot aan Saul geldt dat het niet ten tijde van Izaak en Jakob geschreven kan zijn natuurlijk.

Saul versloeg Edom, maar David onderwierp het volledig en lijfde het in.¹ Wat daarom heel goed zou kunnen, is dat David in de archieven van de koning van Edom de informatie van Ezau gevonden heeft. En dat hij (of een scriba uit zijn tijd) vanwege de profetie van Izaak over Ezau het noodzakelijk achtte dit in te voegen in Genesis.²

Een bevestiging dat het hele hoofdstuk 36 later toegevoegd zal zijn, is ook de wijze waarop de toledoth-formulering³ gehanteerd wordt in 36:1. P. J. Wiseman heeft in zijn boek ‘Ancient Records and the Structure of Genesis’ beargumenteerd hoe de toledoth-formules overeenkomen met oude kleitabletten die hij in Irak bestudeerde. Zij kunnen volgens hem beschouwd worden als AFTITELINGEN of zelfs handtekeningen van datgene wat ervoor staat. Dus de geschiedenis van de hemel en aarde (2:4) staat beschreven in 1:1-2:3 en de geschiedenis van Adam (5:1a) staat beschreven in 2:5-4:26, enzovoorts.⁴

Als we hoofdstuk 36 achterwege laten, dan loopt de geschiedenis die Jakob (37:2a) opgetekend kan hebben van 25:19b tot 37:1, wat logisch is. Het zou echter raar zijn dat Ezau dat geschreven zou hebben volgens 36:1 en dat Jakob dan de afstammingen van Ezau geschreven zou hebben volgens 37:2a. Daarom lijkt het erop dat degene die hoofdstuk 36 ingevoegd zal hebben, niet goed begrepen heeft dat de toledoth-formules AFTITELINGEN zijn. Net zoals wij overigens en degenen die de verzen en hoofdstukken in de bijbel toegevoegd hebben. Hij heeft ze opgevat als (hoofdstuk)titels aan het begin van een nieuwe familiegeschiedenis. Daarom heeft diegene - ten diepste abusievelijk - de geslachtslijst van Ezau nog VÓÓR de aftiteling van Jakob geplaatst (37:2a) en het vervolgens INGELEID met een toledoth-formule voor Ezau.^{5 6}

 

Conclusie
Wat dit laat zien, is dat niet zozeer het hele boek Genesis in de tijd van David of zelfs nog veel later geschreven is. Want het zou dan volstrekt onnodig zijn namen en beschrijvingen te gebruiken die niemand meer kent. Het laat juist zien dat er van heel oude bronnen gebruik gemaakt is waarvan het in latere tijd noodzakelijk werd om het op bepaalde plekken aan te vullen met korte toelichtingen, omdat de oude namen in onbruik geraakt waren. Uit respect voor de originele tekst veranderde men de namen niet, maar voegde men slechts een toelichting toe.

Al die oude namen en gebruiken passen in en komen uit de tijd van de aartsvaders, nog ver voor de tijd dat de Israëlieten in Egypte woonden. De toelichtingen, uitleggingen en aanvullingen stammen uit de tijd van David of daarna. Er heeft dus redactie plaatsgevonden⁷. Juist doordat we de sporen van deze redactie nog duidelijk kunnen zien, kunnen we de ontstaansgeschiedenis van Genesis duidelijker in kaart brengen: de aartsvaders schreven het op, Mozes vertaalde het en maakte er één boek van, in de tijd van David kwamen er zo’n vierendertig noodzakelijke aanvullingen en toelichtingen bij.

 

¹             Zie 1 Samuël 14:47-48 en 2 Samuël 8:14. Zelfs zodanig dat in de tijd van Josafat nog geschreven wordt dat er slechts een stadhouder over Edom heerste (1 Koningen 22:47). Ten tijde van slechte koning Joram van Juda kwam er wel weer een koning in Edom (2 Koningen 8:20) terug. Omdat Genesis 36 geen Edomitische koning vermeldt tijdens Saul, zal Saul waarschijnlijk de koning verslagen en onttroond hebben, maar dus nog niet elke stad ingelijfd hebben.

²             Zie Genesis 27:39-40 en ook de profetie van Rebekka in Genesis 25:23.

³             Dat zijn specifieke formules in Genesis in de vorm van “dit is de geschiedenis van ...”, die de specifieke familiegeschiedenissen of geslachtslijsten markeren en onderscheiden. (Genesis 2:4, 5:1a, 6:9a, 10:1, 10:32, 11:10a, 11:27a, 25:12/13, 25:19a, 36:1,4, 37:2a)

⁴             Waarbij Mozes deze verschillende familiegeschiedenissen van zijn voorouders dan waarschijnlijk op kleitabletten overgeleverd gekregen heeft. Vanwege zijn opleiding aan het Egyptische hof had hij de kennis om deze te vertalen naar het paleo-Hebreeuws van zijn volk. Zodoende heeft hij van die op zichzelf staande geschiedenissen en geslachtslijsten het ene boek Genesis samengesteld.

⁵             Overigens zal hoofdstuk 36 zelf ook uit twee bronnen samengesteld zijn, omdat in 36:9 ook weer een keer de toledoth-formule staat.

⁶             Precies datzelfde (invoegen VÓÓR de toledoth-vermelding van Izak en toledoth-formule als titel gebruiken) lijkt ook gebeurd te zijn met de afstammelingen van Ismaël in Genesis 25:12-18. Dat is dan mogelijk tegelijkertijd met die van Ezau gebeurt.

⁷             Ook zal er een keer een nieuwe schrijfwijze van paleo-Hebreeuws naar Hebreeuws hebben moeten gebeuren.

Bijlage

 Anachronismen in Genesis.

1.  2:14 Verduidelijkt de locatie van de rivieren in Eden voor lezers die bekend zijn met Assur en de Eufraat.
2. 10:10-12 Verduidelijkt de locaties en betekenis van steden in Mesopotamië voor een later publiek.
3. 10:14 Noemt Filistijnen, die pas na 1200 v.Chr. in Kanaän waren.
4. 11:2 Sinear verwijst naar Babylonië, dat later bekend was.
5. 11:28 Chaldeeën waren pas later bekend, niet in Abrahams tijd.
6. 12:6 “tot op deze dag waren de Kanaänieten in het land” impliceert een tijd na de verovering
7. 12:8 Geeft een geografische precisering voor lezers die bekend zijn met de ligging van Ai.
8. 14:2 Verduidelijkt dat de oude naam Bela later bekend is als Zoar.
9. 14:3 Identificeert het oude dal Siddim met de latere naam Zoutzee (Dode Zee).
10. 14:7 Verduidelijkt dat de oude plaats En-Mispat later bekend is als Kades.
11. 14:8 "het dal Siddim, dat is de Zoutzee".
12. 14:14 Stad Dan heette Laïs vóór de verovering (Richt. 18:29).
13. 14:17 Identificeert het oude dal Sawe met het latere Koningsdal.
14. 15:7 zie 11:28 “Chaldeeën”.
15. 16:14 “Die ligt tussen Kades en Bered" geeft een geografische precisering voor lezers die deze plaatsen kennen.
16. 20:1 Verduidelijkt de locatie van Abrahams verblijf voor een publiek dat deze plaatsen kent.
17. 21:32 Zie 10:14. Filistijnen.
18. 22:14 “de HEERE zal erin voorzien, zoals heden ten dage gezegd wordt”, verklaart de oorsprong van een later gezegde.
19. 23:2 Verduidelijkt dat de oude naam Kirjat-Arba later Hebron is.
20. 23:19 Idem
21. 25:18 Geografische beschrijving voor wie Assur kennen.
22. 26:33 "tot op de dag van vandaag" suggereert een latere tijd dan van de gebeurtenis zelf.
23. 32:30 Verklaart de naam Peniel, mogelijk om de betekenis voor latere lezers te benadrukken.
24. 32:32 "Daarom eten de Israëlieten tot op de dag van vandaag de pees van de dij die aan de heupkom zit niet." Uitleg van een hedendaags gebruik met een link naar een gebeurtenis uit het verleden.
25. 33:18 “dat is in het land Kanaän" verduidelijkt de locatie van Sichem voor lezers die de context van Kanaän nodig hebben.
26. 35:6 Identificeert de oude naam Luz met de latere naam Bethel.
27. 35:19 Verduidelijkt dat Efrath later bekend is als Bethlehem.
28. 35:20 “Tot op deze dag” geeft een (veel) later tijdstip van schrijven aan.
29. 35:27 Zie 23:2,19 Kirjat-Arba, "dat is Hebron".
30. 36:31 Bij de lijst van Edomitische koningen wordt gezegd: "Dit zijn de koningen die in het land Edom geregeerd hebben, voordat er een koning over de Israëlieten regeerde."
    Kan pas geschreven zijn nadat er Israëlische koningen waren.
31. 47:11 De vermelding "het land Rameses" is een latere toelichting op de originele naam Gosen.
32. 48:7 zie 35:19 “Efrath, dat is Bethlehem”
33. 49:30 Verduidelijkt de locatie van Machpela voor latere lezers.
34. 50:10-11 De Kanaänieten noemen de dorsvloer van Atad Abel-Mizraïm, met de uitleg "dat ligt aan de overzijde van de Jordaan".

073 - Dit is hoe mensen grote schulden opbouwen (of een handleiding hoe je een jaar lang ‘gratis’ kan wonen).

Onlangs was er een bericht in de media dat er een miljoen mensen aangemeld waren met schulden¹. Let wel: een groot deel van deze schulden zijn huurschulden. Want de boodschappen in de supermarkt moet je meteen afrekenen, maar de verhuurder mag vaak onvrijwillig voor bank spelen als mensen geld tekort komen. Een winkeldief van een paar tientjes wordt onmiddellijk aangepakt, maar als iemand zijn huur van vele honderden euro’s niet op tijd betaalt, dan gelden er andere regels.

Eigenlijk wil ik helemaal niet schrijven wat ik nu ga vertellen, want dat kan alleen maar mensen op ideeën brengen. Maar in Nederland zit het dus zo in elkaar dat je een jaar lang gratis kan wonen zonder huur te betalen, als je het juist speelt. Dat is in ieder geval onlangs mij overkomen en dat gaat als volgt.

Mevrouw uit Roemenië woont met haar 13-jarige zoontje in een grote kamer met eigen douche en wc. Op een bepaald moment geeft ze aan dat ze haar werk kwijt geraakt is en even moeite heeft om de huur te betalen. Ze is bezig om Nederlands te leren want dat zal haar helpen ander werk te krijgen. Ofwel: dit ziet er heel slecht uit, dat kan maanden gaan duren. Maar ze zou een uitkering moeten kunnen krijgen via het UWV, want ze had lang gewerkt hier. Heeft ze een aangeboden baan geweigerd en krijgt ze dus niets...

Goed, nu moet ik haar in het kader van de vroegsignalering eerst aanmelden bij de gemeente. Dit gaat met werkelijk tenenkrommende automatisering. Ik moet van de gemeente website naar een site van de NVVK waar ik in een brij van informatie op zoek moet gaan naar een linkje wat alleen maar te vinden is door de webbeheerder te mailen. Dan moet ik me bij een andere site aanmelden om daar na de hele procedure een digitaal contract met de gemeente te sluiten. Dan maar weer eens een andere beheerder vragen waar ik dan uiteindelijk die persoon moet opgeven om weer bij een andere website terecht te komen, waar ik me eerst moet aanmelden om in te kunnen loggen enzovoorts.
Bij wet is het geregeld dat ik dit eerst moet doen en dan een maand lang geen deurwaarder in mag schakelen. Goed, dus we wachten vervolgens een maand.

Dan moet ik een 14-dagen-brief sturen, waarin ik de huurder sommeer de schuld te betalen binnen 14 dagen. Als dat niet gebeurt is, kan ik de zaak pas aan de deurwaarder overdragen. Die moet vervolgens een brief sturen waar ook weer een bepaalde termijn overheen gaat.

Nu is het zo dat als de huurder niet betaalt, de zaak aan de rechter voorgelegd moet worden. ALLEEN de rechter kan het huurcontract ontbinden (of de huurder moet vrijwillig vertrekken). De rechter zal dit echter alleen doen als de huurachterstand drie maanden of meer is. En dus betaalde mevrouw - ik denk op aangeven van haar advocaat - één keer nog de huur en een paar tientjes meer. Dat had ze - zo bleek - van een andere bewoonster geleend.
En dus reageerde de deurwaarder naar mij dat hij de zaak nog niet naar de rechter kon brengen, omdat de huurachterstand net geen drie maanden was. Dus effectief moet er bijna vier maanden huurachterstand zijn, voordat de aanvraag zelfs maar ingediend kan worden. 

Goed, eindelijk gaat de aanvraag de deur uit. Maar de rechtbank moet de zaak inplannen en daar gaat één tot twee maanden overheen. Dus we zitten al op 5-6 maanden. Dan mag de advocaat uitstel vragen, zonder opgaaf van redenen. Dat deed hij. Weer minimaal een maand verder. Hij mag dat nog een keer doen. Weer anderhalve maand verder. Dus de teller staat dan met vakantieperiodes al op 9 maanden achterstand. En dan mag hij vervolgens een hoorzitting aanvragen, waarbij iedereen aanwezig moet zijn en uitleg moet geven. Dat was een schertsvertoning uiteraard, want mevrouw heeft geen enkele inkomsten. En dus zegt de rechter: ok, ik ga VOLGENDE MAAND uitspraak doen. Waarom niet ter plekke? Hup, sla die hamer neer. Tien maanden huurachterstand al.

Dan komt de uitspraak. Natuurlijk wordt het huurcontract ontbonden. Nu moet de deurwaarder een dag inplannen voor ontruiming waarbij de politie aanwezig is en een officiële slotenmaker. Dat kost tijd om te organiseren. Als dit geregeld is, moet hij het vonnis en de ontruimingsdatum ‘betekenen’, dat wil zeggen in hoogst eigen persoon afleveren. De ontruimingsdatum moet dan minimaal 30 dagen NA deze betekening liggen. En zo zitten we op 12 maanden huurachterstand. Alle kosten van de rechtszaak en deurwaarder worden op haar verhaald, maar moeten door mij voorgeschoten worden. En nu heeft ze met medewerking van haar advocaat een schuld opgebouwd van zo'n tienduizend euro, waar ik naar kan fluiten. 

Het is dus DOOR DIT SYSTEEM dat wij gecreëerd hebben van uitstel op uitstel op uitstel, dat mensen in diepe schulden komen. Het LIJKT erop alsof de huurder beschermd wordt, maar je brengt mensen juist in grotere schulden en problemen.
De zachte heelmeesters van dit land maken stinkende wonden.

---

¹  https://www.metronieuws.nl/geld-carriere/2025/04/betalingsachterstand-nederlanders-belastingen-zorgverzekering-xyz/

072 - De hel hoeft voor mij niet eeuwig te zijn, als het maar lang genoeg duurt.

De hel is niet heel erg populair. Atheïsten vinden het een uiterst slechte zaak dat je met de gruwelijkste, eeuwigdurende straf van bewust ervaren pijniging moet dreigen om tot de liefdevolle God te komen. Christelijke apologeten beargumenteren dat een rechtvaardig God vereist dat er straf is voor het kwaad. Maar er zijn hele groepen christenen die het idee van een duivel en een hel verwerpen of er nauwelijks aandacht voor hebben. Er zijn er zelfs velen die een alverzoening omarmen, dat uiteindelijk alle mensen wel in de hemel zullen komen. Want Jezus is toch voor de zonden van de hele wereld gestorven? 

Waren er recentelijk 70 christenen in Sudan onthoofd, krijgen we te horen dat het nieuwe regime in Syrië hele dorpen Alawieten, Druzen en Christenen afmaakt in 7-Oktober-stijl, met aantallen slachtoffers in de vele duizenden. De doodscultuur van bepaalde groepen Islamieten kent geen grenzen.

Openbaring 20:12 laat zien dat er TWEE oordelen zijn, dus ook voor Islamitische slachters. Één op basis van of je geschreven bent in het Boek van het Leven. Daar zijn zij ZEKER van uitgesloten, want Openbaring 22:15 zegt duidelijk dat moordenaars ‘buiten de muren van het hemelse Jeruzalem zullen zijn’. Dat is namelijk de historische, afschuwelijke plek waar kindoffers gebracht werden en die Gehenna is gaan heten.

Een ander oordeel is op basis van je daden die in de andere boeken geschreven zijn. Daar ontkomt niemand aan. Ook gelovigen niet.

Jezus zegt dat wij niet bang moeten zijn voor wie het lichaam kunnen doden, maar dat je bang moet zijn voor wie de ziel (of geest) kan verderven in Gehenna (Mattheüs 10:28). Dat lijkt te suggereren dat je ziel/geest daarmee dus ophoud te bestaan. Maar is simpelweg een eeuwigdurende-dood-sterven wel voldoende rechtvaardigheid voor het enorme leed dat sommige mensen anderen aandoen? Ik hoor van berichten van overlevenden van 7 Oktober dat zij zelfmoord pleegden. Zij konden niet langer leven met alle gruwelijkheden die op hun netvlies gebrand stonden en die zij niet meer uit hun hoofd kregen. 

Jezus zegt wel dingen als ‘waar hun worm niet sterft’, maar dat houdt wat mij betreft nog niet onmiddellijk eeuwigdurende bewuste pijniging in. Het is een uitdrukking om aan te geven dat iemands eeuwige lot, zoals diens geestelijke dood, onomkeerbaar en definitief is. Er zullen toch niet echt wormen in de hel zijn die het eeuwige leven hebben?

De belangrijkste tekst die een eeuwigdurende pijniging in lijkt te houden, is te vinden in Openbaring 14:9-11. Daar staat dat wie het beeld en zijn beest aanbidt (dat zijn de goddelijk geachte keizer, als instrument en vertegenwoordiging van de duivel zelf op aarde), de drinkbeker van Gods toorn zullen moeten drinken en gepijnigd worden voor het oog van de engelen en het Lam. Krachtige woorden die onze in slaap gesuste zielen maar moeilijk kunnen verdragen, maar in het licht van al de gruwelijkheden die toen en ook nu weer gedaan werden en worden is het heel begrijpelijk. Het leed dat je anderen aandoet, zal jou zelf ook aangedaan worden.

En dan komt het vers: 

En de rook van hun pijniging stijgt op tot in alle eeuwigheid, en zij die het beeld en zijn beest aanbidden, hebben dag en nacht geen rust. 

Ik heb twee dingen hierover. Haal de tekst en het hoofdstuk er maar eens bij. Er wordt in de TEGENWOORDIGE TIJD gesproken. Alsof hen dit HIER OP AARDE al aangedaan wordt. NU... al worden de zielen van deze mensen intens gefolterd. Zodanig dat sommigen van hen al barsten en het niet meer kunnen verdragen. En deze foltering zal duren tot aan hun eeuwige dood. Zo zou je dit kunnen begrijpen.

Ten tweede is deze uitdrukking over eeuwig opstijgende rook geleend van Jesaja 34:10, welke een profetie over Edom is. Deze is reeds in vervulling gegaan want het enige dat van Edom overgebleven is, zijn de in rotsen uitgehouwen gebouwen van Petra. Maar waar zijn dan de rivieren van teer en hun eeuwige rook? We moeten dus concluderen dat ook dit een uitdrukking is om aan te geven dat er geen terugkeer van mogelijk is. Het is voor altijd.

En toch is daar dat tweede oordeel op basis van de boeken. Wat heeft het voor zin om iemand op zijn daden te oordelen als de straf in alle gevallen één en hetzelfde is? Daarom kom ik tot de volgende overweging.

De hel hoeft niet eeuwig te zijn. Als het maar lang genoeg duurt om iedereen het leed dat diegene anderen aangedaan heeft, betaald te zetten. Oog om oog, tand om tand dus. Voor mensen die MILJOENEN slachtoffers gemaakt hebben, gaat dat dan dus wel HEEL ERG lang duren.

De hel hoeft voor mij niet eeuwig te duren, als het maar lang genoeg duurt om iedereen met gelijke munt terug te betalen. 

Als je dat geen prettig vooruitzicht lijkt, begin dan VANDAAG NOG met het in orde maken van je leven (Matteüs 5:25-26).

071 - Het lijkt erop dat Zelensky en daarmee de EU die zich achter hem schaart, helemaal geen vrede wil.

Na alles wat er gezegd en getoond is over de dramatische verlopen ruzie tussen Zelensky, Vance en Trump in de Oval Office afgelopen vrijdag, zijn er twee dingen die blijven hangen.

Ten eerste is er een enorm gat tussen de opinies van het gros van de Amerikanen en dat van de EU-leiders en media. De Amerikanen vinden de opstelling van Zelensky over het algemeen schandalig. De EU-media beschuldigen Trump voor de zoveelste keer van van alles en nog wat. Hoe je naar dezelfde beelden kan kijken en tot totaal verschillende oordelen kan komen. 

Ik denk dat één oorzaak hiervan is dat de meeste mensen alleen maar naar verkorte clips kijken, waarbij het commentaar van degene die de clip plaatst leidinggevend is voor wat je ervan gaat vinden. Het is als bij een gefilmde ruzie. Je kan daar één klap uit knippen en dat op sociale media delen, met het commentaar hoe belachelijk het is dat diegene een klap uitdeelt. Je kan ook bij diezelfde clip het commentaar zetten dat diegene die ander een flink lesje leerde. Je kan ook een klap van de ander selecteren en dezelfde commentaren geven. Je begrijpt hoe dit alles een verschillend effect sorteert bij de ontvanger.
Subtieler wordt de manipulatie als je meer laat zien, maar zorgvuldig het moment kiest om mee te beginnen. Degene die de eerst ‘klap’ uitdeelt is de schuldige.
Wat ook meespeelt is het Trump-waanzins-syndroom. Als je daar last van hebt, staat je oordeel bij voorbaat al vast.

Ik heb naar het hele gesprek gekeken, om te zien waar het mis ging.

Zelensky laat foto’s zien van hoe slecht Poetin krijgsgevangen behandelt. Trump: ja, dit moet stoppen. Dan hoor je Zelensky telkens weer om veiligheidsgaranties vragen. Trump zegt dat je eerst een vredesovereenkomst moet hebben, de rest komt daarna.

Zelensky gaat daar tegenin en zegt dat veiligheidsgaranties wel heel belangrijk zijn, omdat Poetin 25 keer een overeenkomst heeft gebroken. Hij zegt dat Poetin terwijl ze spreken ballistische raketten afvuurt op de Oekraïne. Zelensky vraagt om luchtafweer. Poetin wil ons vernietigen. Dit document is een goede start, maar zal niet genoeg zijn om deze persoon te stoppen. Wie de oorlog begint moet betalen. Poetin moet betalen voor de wederopbouw. Zelensky wil de 300 miljard die de EU van Rusland bevroren heeft daarvoor gebruiken.

Zelensky houdt zijn gebruikelijke pr-praatje: geen enkele Oekraïner wil de oorlog stoppen, het is een oorlog tussen de Oekraïne en Rusland, natuurlijk is de VS de grootste bondgenoot, en de EU, wij verdedigen Europa, wij zorgen ervoor dat Poetin Europa niet binnenvalt. Poetin wil de Baltics terug zoals toen het de USSR was. 

Een Poolse journalist vraagt of Trump zich niet teveel aan de zijde van Poetin schaart. Trump antwoord dat je aan Zelensky kan horen dat hij Poetin haat en dat Poetin ook niet bepaald verliefd is op Zelensky. Hij staat daar tussenin. Hij schaart zich aan de zijde van de VS en van de wereld en wil dat deze zaak beklonken wordt.
Vance voegt daaraan toe dat zij diplomatiek bedrijven.
Zelensky: Poetin bezette de Krim in 2014 tot 2022. In 2019 werd een staakt-het-vuren gesloten. Hij brak die overeenkomst. Wat voor diplomatie bedoel je dan Vance?
Vance: Ik bedoel het soort diplomatie dat de vernietiging van je land beëindigt.
Zelensky: (gaat met zijn armen over elkaar achterover zitten) ja, maar...
Vance onderbreekt hem nu: met alle respect meneer de president, ik denkt dat het niet past om hier te komen en ons te provoceren ten overstaan van de media... op dit moment gaan jullie rond om rekruten te dwingen naar de frontlinie te gaan omdat jullie mankracht-problemen hebben, jullie zouden de president moeten bedanken.
Zelensky onderbreekt Vance: ben je ooit in de Oekraïne geweest dat je gezien hebt wat voor problemen wij hebben?
Vance: Ik ben naar...
Zelensky onderbreekt: Je bent één keer geweest?
Vance: Ik heb de verhalen bekeken en gezien en ik weet wat er gebeurd, jullie nemen iemand mee op een propaganda-tour meneer de president. Bent u het er niet mee eens dat u problemen hebt om mensen in het leger te brengen?

En vanaf hier escaleert het verder. Maar het ging vanaf het begin al mis. Met onwillige honden is het moeilijk hazen vangen, zegt een Nederlands spreekwoord. En Zelensky gaf gedurende het hele gesprek duidelijk blijk van dat hij het akkoord dat vlak daarna getekend zou worden, helemaal niet zag zitten.

Ik blijf met een heel groot vraagteken zitten. Dit is/was de eerste en enige SERIEUZE kans op het stoppen van de hopeloze oorlog in de Oekraïne. Waarom wil Zelensky dat niet? En waarom steunt Europa Zelensky in het NIET accepteren van een vredesplan? Waarom zegt Europa niet: ga terug, bied dan maar je excuses aan en teken die overeenkomst?

Het alternatief is een eindeloze mens- en geld-verslindende oorlog die nooit door ons gewonnen kan worden. Vraag dat maar aan Hitler en Napoleon die dat al eens geprobeerd hebben.

P.s. Kijk voor de historische achtergrond die je NOOIT hoort via de gekleurde media, vooral ook eens naar de Amerikaanse hoogleraar Jeffrey Sachs, die een kijkje in de keuken van de VS geeft: https://x.com/RWMaloneMD/status/1896197831104635322

070 - De Nieuwe Wereldorde volgens Trump en hoe de EU zichzelf in de voet zal schieten

Deze blog is een door Grok gemaakte en daarna door mij bewerkte samenvatting van het X-bericht van Dr. Kobby Barda, die op uitstekende wijze de grotere visie van Trump beschrijft aan de hand van de huidige ontwikkelingen, waardoor alle lokale kwesties, zoals Gaza, Oekraïne en EU in het grotere verband duidelijk worden. Zie https://x.com/kobbybarda/status/1891835130660127109 voor het originele artikel. Het belangrijkste punt is dat Trump Rusland niet ziet als de grootste geopolitieke vijand, maar China.

Op 11 februari vloog Steve Witkoff, Trump's speciale gezant naar het Midden-Oosten, onverwacht naar Moskou. Witkoff, een zakenman met uitgebreide connecties in de wereldwijde financiële sector, keerde terug met een opmerkelijk "vakantiegeschenk" van de Russen: de vrijlating van Mark Fogel, een Amerikaanse burger die in Rusland tot 12 jaar gevangenisstraf was veroordeeld voor het smokkelen van medicinale cannabis. Deze actie lijkt nu de eerste stap in een bredere strategische campagne te zijn.

Kort na Witkoff's missie, gaf Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov een verklaring af over Trumps plan om de bevolking van Gaza te evacueren. In plaats van het plan te verwerpen - wat voor de hand liggend zou zijn, gezien Ruslands recente allianties met Hamas en Iran - toonde Rusland een voorzichtige afwachting, wat aangeeft dat ze open staan voor de mogelijkheid dat Palestijnen uit Gaza worden verplaatst.

Rusland
Op diezelfde ochtend had Trump een telefoongesprek met Putin, het eerste sinds zijn terugkeer naar het Witte Huis. Trump beschreef het gesprek als "lang en productief", waarbij onderwerpen als Oekraïne, het Midden-Oosten, energie, kunstmatige intelligentie, de kracht van de dollar en de geschiedenis van hun naties aan bod kwamen. Dit suggereert dat er een grote deal in de maak is, waarbij concessies en samenwerking op meerdere fronten besproken worden en de Oekraïne slechts een onderdeel is.

EU
De relatie tussen de VS en Europa toont barsten, met de aankondiging van de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth op de Munich Security Conference dat de VS niet langer de primaire garant van Europese veiligheid kan zijn. Vice President J.D. Vance versterkte deze boodschap door Europese landen op te roepen hun defensieverantwoordelijkheid te vergroten.
Dit markeert een strategische verschuiving naar de Indo-Pacifische regio, waar China als de echte bedreiging wordt gezien.

Oekraïne
Trump, terug in het Witte Huis, heeft duidelijk gemaakt dat verdere steun aan Oekraïne geen prioriteit meer is. Hij gelooft dat Oekraïne pragmatisch moet zijn en mogelijk verloren territoria zoals Crimea en Donbas moet opgeven in ruil voor Russische concessies elders, vooral in het Midden-Oosten.

Gaza
Trumps plan voor Gaza begon als een poging om gijzelaars vrij te krijgen maar is geëvolueerd naar een bredere strategische visie met significante geopolitieke implicaties. Zijn visie voor Gaza is het Build-Operate-Transfer (BOT) model. Dit omvat de evacuatie van Gazanen, gevolgd door 10-15 jaar van infrastructuurontwikkeling, eindigend met de bouw van een luxe hotelstrip langs Gaza’s kust.

India
Trumps wil een economische corridor creëren die India, Israël en Italië verbindt, met directe toegang tot de VS. Dit initiatief versterkt de VS-India samenwerking en daagt China's economische hegemonie uit door een alternatief te bieden voor de Belt and Road Initiative (BRI).

Saoedi-Arabië
Het is geen toeval dat de eerste leider die met Trump sprak na zijn terugkeer, kroonprins Mohammed bin Salman (MBS) was, noch dat Trumps eerste buitenlandse reis naar Saoedi-Arabië gaat. MBS ziet deze kans om Saoedi-Arabië te positioneren als de leidende macht in de regio, ten koste van Egypte, door diplomatieke en economische steun van Trump te eisen, inclusief een versterkt defensieakkoord met de VS.

Winnaars en Verliezers van deze "Millennium Accords"
De VS, Rusland, India, Golfstaten en Israël zullen profiteren van deze deal, terwijl Oekraïne, de Palestijnen, Iran en Europa de verliezers zullen zijn.

 

De les die we als Europa hier uit moeten trekken is dit: als je een zware anti-Trump/VS houding hebt om wat voor reden dan ook, zal je dus ook geen goede zaken kunnen doen en aan het kortste eind trekken. Met een Trumpwaanzinsyndroom zoals de Europese leiders en media dat tot nu toe vertonen, schieten we onszelf in de voet.

069 - Waarom kakelde de hele wereld altijd de Democraten in de VS na?

Ik heb me altijd afgevraagd hoe het in de wereld toch mogelijk was, dat als er in de VS iets speelde, de hele wereld in koor meekakelt over de kwestie.
Om een voorbeeld te noemen: Biden installeert twee transgenders in zijn 25-koppige kabinet en ineens moet Nederland ook een transgender-wet aannemen???
Als de Amerikanen roepen dat COVID een natuurlijke oorzaak heeft, dan wordt je meteen als complotdenker weggezet als je de argumenten en bewijzen aanreikt dat het uit het Wuhan-lab komt. Terwijl nu zelfs de CIA ook schoorvoetend toegeeft dat dat ‘het meest aannemelijke is’¹.
Of iedereen meent dat de Oekraïners vrij moeten zijn om te kiezen of ze onder de Russen of onder Europa willen vallen. Maar we vergeten daarbij gemakshalve maar dat in 2014 de pro-Russische dictator Yanukovych gewelddadig afgezet is met de Maidan-revolutie, die van harte door het Westen en de Amerikanen ondersteund werd. Waarop Putin Crimea en de Donbas binnenviel en we nu zitten met een drama van een oorlog. En waarom moest het Westen dan NIET de opstanden in Belarus van 2020 ondersteunen tegen dictator Loekasjenko? Mogen die mensen dan niet zelf kiezen? Nou ja, dat was een oorlog te veel voor ons en dus hebben we die mensen maar laten zitten.

Maar alleen dit soort dingen al opschrijven is al controversieel, omdat het ingaat tegen de gangbare verhaallijn. Jongens, kom op zeg! De waarheid is in staat om stand te houden temidden van leugens en kritische vragen. De leugen MOET de waarheid onder de tafel houden, omdat zij anders aan het licht komt. En daarom MOET je dus vrijheid van meningsuiting en openbare discussie mogelijk houden. De waarheid overleeft dat wel. Het is niet slecht om meerdere kanten van een verhaal aan te horen.

Maar goed, ik vroeg me dus altijd af hoe het komt dat alles wat er aan verhalenlijnen uit de VS komt, klakkeloos overgenomen wordt door media en politici in Europa. De uitspraak “build back better”, is er ook zo één. Alle politici riepen dat na COVID. Waar is de eigenheid? Waar is het zelf kritisch nadenken? Waar is de originaliteit? 

Maar nu heeft Elon Musk dus van Trump de opdracht gekregen met een Department Of Government Efficiency onderzoek te doen naar hoe 2 triljoen aan besparingen op overheidsuitgaven gerealiseerd kunnen worden. Hij heeft daarvoor onder andere een team van zes jonge nerds/ingenieurs (tussen de 19 en 24 jaar oud) die zelfs in een bij het Witte Huis gelegen overheidsgebouw slapen en daarmee 120 uur per week werken aan het opduiken van alle informatie. Wat daar boven water komt is ronduit verbijsterend. 

Officieel is USAID een Amerikaans overheidsbureau dat “buitenlandse hulp biedt voor economische groei, landbouw, gezondheidszorg, en democratie in ontwikkelingslanden”. Probleem is echter dat 97% van de politieke bijdragen van USAID-medewerkers bij de verkiezingen in 2024 naar Democratische kandidaten ging. In de praktijk blijkt USAID een instrument te zijn om overal ter wereld een Democratische (dat wil zeggen extreem linkse) agenda door te drukken door schimmige NGO’s te financieren. 

Een indruk van de projecten waar USAID geld naar toe stuurde:

• $2 miljoen voor geslachtsveranderingen in Guatemala. Serieus?
• $6 miljoen voor de financiering van toerisme in Egypte. Hoezo?
• $20 miljoen voor een nieuwe Sesamstraatshow in Irak. Okey!
• $4,5 miljoen om desinformatie in Kazachstan te bestrijden². Sure.
• Chelsea Clinton kreeg $84 miljoen via USAID³. Wat?
• $500.000 om atheïsme in Nepal te promoten⁴. Euh...! Er was toch godsdienstvrijheid?
• $68 miljoen werd aan het World Economic Forum gegeven⁵. WAAAATT???

Maar nu dus dit. Volgens de Columbia Journalism Review ondersteunde USAID 6.200 journalisten, 707 nieuwsorganisaties en 279 maatschappelijke organisaties uit de mediasector in 30 verschillende landen⁶. USAID betaalt de BBC bijvoorbeeld. En USAID draaide ook een collectief censuur programma om verhaallijnen op sociale media te 'stroomlijnen'⁷.

Ik begin nu dus te begrijpen wat er al die tijd aan de hand was. Met de Democratische Agenda nakakelen was geld te verdienen!
Maar het is voorbij. De Amerikanen pikken het niet meer. USAID wordt ontmanteld. Je kan wel begrijpen dat de protesten van degenen voor wie dit een verdienmodel was, nog geruime tijd heel erg luid zullen zijn. 

 

Zo, dat moest ik even kwijt.

---

¹  https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/cia-now-says-covid-19-more-likely-have-come-lab-2025-01-25/
²  https://x.com/charliekirk11/status/1887220702052557113
³  https://x.com/AlanJacobyJr/status/1887278773751742641
⁴  https://x.com/DisgracedProp/status/1886848030307168479
⁵  https://x.com/KanekoaTheGreat/status/1887261736618893636
⁶  https://x.com/DefiyantlyFree/status/1887379975910633827
⁷  https://x.com/MikeBenzCyber/status/1886138487440609388 en https://x.com/MikeBenzCyber/status/1768346787746562388 en https://x.com/pepesgrandma/status/1625968430653272065